శ్రీకాకుళం జిల్లా చారిత్రక, ఆధ్యాత్మిక వైభవానికి ప్రతీకగా నిలిచే అపురూప కృష్ణ క్షేత్రం మెళియాపుట్టి వేణుగోపాల స్వామి ఆలయం. టెక్కలి పట్టణానికి సుమారు 24 కిలోమీటర్ల దూరంలో, ఒడిశా సరిహద్దు పచ్చని ప్రకృతి ఒడిలో వెలసిన ఈ దేవాలయం తన ప్రాచీనతతో, నిరుపమాన శిల్పకళా చాతుర్యంతో భక్తులను, కళాపిపాసులను ఎంతగానో ఆకట్టుకుంటోంది.
గజపతుల పాలనా కాలంలో సుమారు 1810 ప్రాంతంలో రాజా ప్రతాపరుద్ర గజపతి నారాయణ దేవ్ హయాంలో ఈ ఆలయ నిర్మాణం జరిగినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. కళింగ, ఒడిశా నిర్మాణ శైలి మిళితమైన ఈ ఆలయ విమాన గోపురం, ముఖమండపం నాటి శిల్పుల ప్రతిభకు సజీవ సాక్ష్యాలుగా నిలుస్తాయి. గర్భాలయంలో వేణువును చేతబూని, చిరునవ్వులు చిందించే శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి వారి మూలవిరాట్టు అత్యంత తేజోవంతంగా ఉండి, దర్శించుకున్న భక్తులకు అనిర్వచనీయమైన ప్రశాంతతను ప్రసాదిస్తుంది.
ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో అడుగడుగునా కనిపించే శిల్పసంపద మధ్యప్రదేశ్ లోని ప్రసిద్ధ ఖజురాహో దేవాలయాలను గుర్తుచేస్తుంది. అందుకే ఈ దివ్య క్షేత్రానికి “ఆంధ్ర ఖజురాహో” అనే సార్థక నామధేయం స్థానికంగా స్థిరపడింది. ఆలయ వెలుపలి గోడలు, మండప స్తంభాలపై శృంగార రస భావాలు, నాట్య భంగిమలు, భాగవత లీలలు, రామాయణ ఘట్టాలు, వేదోక్త సంస్కృతిని చాటిచెప్పే ప్రతిమలు ఎంతో సజీవంగా చెక్కబడ్డాయి. ప్రతి శిల్పం కేవలం రాతి చెక్కడంగా మాత్రమే కాక, ప్రాచీన భారతీయ ధర్మం, కళా వైభవాన్ని చాటిచెప్పే జీవకళతో అలరారుతోంది.
మెళియాపుట్టి క్షేత్రంలో ఏటా ఫాల్గుణ మాసంలో జరిగే డోలోత్సవాలు (డోల పౌర్ణమి వేడుకలు) అత్యంత వైభవోపేతంగా సాగుతాయి. తొమ్మిది రోజుల పాటు సాగే ఈ బ్రహ్మోత్సవాలలో స్వామివారికి విశేష పంచామృతాభిషేకాలు, నవవిధ పుష్పాలంకరణలు, నిత్య ఊంజల్ సేవలు నిర్వహిస్తారు. హోలీ పర్వదినాన్ని పురస్కరించుకుని జరిగే డోలోత్సవంలో రంగుల వసంతోత్సవం, రథోత్సవం వీక్షించడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ నలుమూలల నుంచే కాకుండా సరిహద్దు ఒడిశా రాష్ట్రం నుంచి కూడా వేలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు.
మెళియాపుట్టి చేరుకోవడానికి రోడ్డు మార్గం ఎంతో సౌకర్యవంతంగా ఉంది. జాతీయ రహదారి నంబర్ 16 మీదుగా ప్రయాణించే వారికి టెక్కలి ప్రధాన కూడలిగా ఉపయోగపడుతుంది. విశాఖపట్నం లేదా శ్రీకాకుళం వైపు నుండి వచ్చేవారు ముందుగా టెక్కలి చేరుకోవాలి. అక్కడి నుండి నందిగాం, చాపర మీదుగా మెళియాపుట్టికి నేరుగా ఆర్టీసీ బస్సులు, ప్రైవేటు ఆటోలు అందుబాటులో ఉంటాయి. పలాస వైపు నుంచి వచ్చే యాత్రికులు కాశీబుగ్గ మీదుగా పాతపట్నం రోడ్డు మార్గంలో మెళియాపుట్టి సులభంగా చేరుకోవచ్చు. రైలు మార్గంలో వచ్చేవారు టెక్కలి లేదా పలాస రైల్వే స్టేషన్లలో దిగి అక్కడి నుండి రోడ్డు మార్గం ద్వారా సుమారు అరగంట నుండి నలభై నిమిషాల్లో ఆలయానికి చేరుకోవచ్చు.
